Landelijke PWS studie

Achtergrond

Prader-Willi syndroom (PWS) is gebaseerd op een afwijking in chromosoom 15. Het syndroom wordt gekenmerkt door spierzwakte op jonge leeftijd, vertraagde groei en ontwikkeling, vraatzucht vanaf de leeftijd van ongeveer 4 jaar, vertraagde stofwisseling, verlate puberteit, psychosociale stoornissen en ademstilstanden tijdens de slaap.

 

Doelstellingen:

In 2002 is er een landelijke studie gestart naar groeihormoonbehandeling bij kinderen met PWS, deze studie wordt gecoördineerd door de Stichting Kind & Groei. Belangrijke vraagstellingen van de Nederlandse groeihormoonstudie bij kinderen met PWS waren het bestuderen van de effecten van groeihormoonbehandeling versus geen groeihormoonbehandeling op:

  • lengte, gewicht en lichaamssamenstelling
  • psychomotorische ontwikkeling
  • slaap-gerelateerde ademhalingsstoornissen
  • schildklierfunctie en suikerstofwisseling

Hiernaast werden vragen beantwoord binnen verschillende onderwerpen die een belangrijke rol spelen bij PWS:

  • Bijnierinsufficiëntie
    • Hebben kinderen met PWS bijnierinsufficiëntie?
    • Hoeveel kinderen hebben bijnierinsufficiëntie?
    • Wanneer treedt de bijnierinsufficiëntie op: alleen tijdens ziekte of ook tijdens gezondheid?
  • Scoliose
    • Hoe vaak komt scoliose voor bij kinderen met PWS?
    • Heeft GH-behandeling een effect op het ontstaan van scoliose of de verergering van scoliose?
  • Botdichtheid
    • Hebben kinderen met PWS een afwijkende botdichtheid?
    • Heeft GH-behandeling een effect op de botdichtheid?
  • Risicofactoren voor hart- en vaatziekten en suikerziekte
    • Hebben kinderen met PWS risicofactoren voor hart- en vaatziekten, zoals een verhoogde bloeddruk of verhoogde vetspiegels in het bloed?
    • Hebben kinderen met PWS risicofactoren voor suikerziekte, zoals verhoogde suiker- en insulinespiegels in het bloed?
    • Heeft GH-behandeling een effect op deze risicofactoren?
  • Effecten van 4 jaar GH-behandeling
    • Blijft de gunstige invloed van GH-behandeling op de lichaamssamenstelling ook op langere termijn behouden?
    • Wat is het effect van lange-termijn GH-behandeling op de lengtegroei?
    • Wat is het effect van lange-termijn GH-behandeling op de groeischijven?
    • Hoe veilig is 4 jaar GH-behandeling met betrekking tot de bloeddruk en de suiker- en vetstofwisseling?

Resultaten

 

Groeihormoon

De Nederlandse groeihormoonstudie heeft duidelijk aangetoond dat groeihormoon een positieve rol speelt in de behandeling van kinderen met PWS, in aanvulling op dieet en beweging.

Kinderen met PWS hebben een kleine lengte en een afwijkende lichaamssamenstelling, zij hebben een relatief lage spiermassa en een relatief hoog percentage lichaamsvet. Daarnaast hebben zij een vertraagde psychische en motorische ontwikkeling. Groeihormoon behandeling leidt tot een normale lengte voor de leeftijd, wanneer de behandeling vóór de puberteit wordt gestart. Daarnaast wordt de lichaamssamenstelling gunstig beïnvloed. Groeihormoonbehandeling heeft een gunstig effect op de psychische en de motorische ontwikkeling van het kind, zeker wanneer op zeer jonge leeftijd al gestart wordt.

 

Slaap en ademhalingsproblemen

Kinderen met PWS hebben slaap-gerelateerde ademhalingsstoornissen, met name centrale apneus (=stoppen van de ademhaling) komen vrij veel voor. Deze apneus zijn relatief kort van duur en gaan meestal niet gepaard met een daling van het zuurstofgehalte in het bloed. Obstructieve apneus komen minder vaak voor, en worden vooral gezien bij kinderen die te zwaar zijn voor hun lengte. GH-behandeling veroorzaakt zeker geen vergering van de slaap-gerelateerde ademhalingsstoornissen. Echter, onafhankelijk van GH-behandeling, blijkt dat als kinderen ziek worden, er sprake is van een sterke toename van het aantal apneus en dat ook obstructieve apneus vaker voorkomen. Mogelijk wordt dit veroorzaakt doordat kinderen tijdens een luchtweginfectie minder goed slijm kunnen ophoesten.

 

Schildklierfunctie en koolhydraatstofwisseling

Groeihormoon heeft geen ongunstig effect voor wat betreft de schildklierfunctie en de koolhydraatstofwisseling.

 

Bijnierinsuffiecientie

Tijdens stress heeft 60% van de patiënten met PWS een centrale bijnierinsufficiëntie. De bijnierinsufficiëntie kan alleen gediagnosticeerd worden met een metyrapontest. Wij raden aan om uit voorzorg alle patiënten met PWS tijdens stress te behandelen met hydrocortison (tablet of capsule), tenzij een recente metyrapontest heeft aangetoond dat er geen sprake is van centrale bijnierinsufficiëntie. De hydrocortison hoeft alleen tijdens stress gegeven te worden. De behandelend kinderarts moet elke patiënt met PWS een hydrocortison stressschema voorschrijven.

 

Scoliose

Scoliose komt voor bij 30% van de kinderen met PWS beneden de 10 jaar en bij 80% boven de 10 jaar. Het merendeel van de scolioses wordt in de loop van de tijd ernstiger. De kans op scoliose neemt toe met de leeftijd. Groeihormoon veroorzaakt geen scoliose en heeft geen invloed op de progressie. Kinderen met PWS moeten regelmatig gecontroleerd worden om te kijken of er tekenen van scoliose zijn, middels lichamelijk onderzoek en een jaarlijkse röntgenfoto van de wervelkolom. Scoliose moet niet beschouwd worden als contra-indicatie voor groeihormoonbehandeling.

 

Botdichtheid

Prepubertaire kinderen met PWS hebben een normale botdichtheid. Groeihormoonbehandeling heeft geen effect op de botdichtheid.

 

Risicofactoren hart- en vaatziekten en suikerziekte

Het merendeel van de kinderen met PWS heeft een verhoogd percentage lichaamsvet en ongunstigere vetspiegels. Bijna alle kinderen met PWS hebben een normale bloeddruk en normale suiker- en insulinespiegels. Groeihormoon heeft een gunstig effect op het percentage lichaamsvet, de verhouding van HDL-cholesterol en LDL-cholesterol. Groeihormoon heeft geen effect op de bloeddruk en de suiker- en insulinespiegels.

 

Effecten en veiligheid van 4 jaar groeihormoonbehandeling

Groeihormoonbehandeling normaliseert de lengte, verbetert de lichaamssamenstelling verbetert de hoofdomtrek, de lengte van de handen en voeten en de spanwijdte, heeft geen nadelige effecten op de bloeddruk, de suiker- en insulinespiegels en op het gehalte van totaal cholesterol en HDL-cholesterol in het bloed, heeft een gunstig effect op de spiegels van LDL-cholesterol in het bloed.

 

PWS Cohort studie

Alle kinderen die deelgenomen hebben aan de Landelijke PWS Studie wordt gevraagd deel te nemen aan de PWS Cohort Studie. Deze kinderen worden gevolgd tot ze zijn uitgegroeid. Het doel van de studie is de gegevens te verzamelen bij kinderen en jongeren met PWS gedurende groeihormoonbehandeling over de lange termijn.

Onder andere de volgende parameters worden bestudeerd:

 

  • (volwassen) lengte, gewicht en lichaamssamenstelling
  • cognitie, psychomotore ontwikkeling, gedrag en sociaal emotionele ontwikkeling,
  • veiligheid, dmv verschillende parameters (insuline resistentie, vet metabolisme, slaap-gerelateerde ademhalingsstoornissen)

 

Deelname aan de landelijke groeihormoonstudies

Momenteel zijn ca. 130 patiënten geïncludeerd in de Landelijke PWS studie. Kinderen die deze studie hebben doorlopen worden allen behandeld met groeihormoon en gevolgd in de vervolgstudie, de Cohort studie.

 

Voor deelname gelden de volgende criteria:

Inclusiecriteria:

  • Het kind heeft Prader-Willi syndroom, dit is met behulp van genetisch onderzoek vastgesteld;
  • De leeftijd is tussen 6 maanden en 3 jaar;

Exclusiecriteria:

  • Geen medewerking van het kind en/of ouders;
  • Er is sprake van ondervoeding;
  • Het krijgen van medicijnen om het gewicht en/of de hoeveelheid vet te verminderen;

 Klik hier voor een beknopt overzicht van de PWS Cohort Studie.

 Klik hier voor een korte samenvatting van de meest recente resultaten uit de PWS Cohort Studie

 

Studie bij jongvolwassenen met PWS; de Transitiestudie

Naast de studie voor kinderen loopt er een studie voor jongvolwassenen met PWS. Hierin worden de jongeren die uitgegroeid zijn dubbelblind gerandomiseerd behandeld met groeihormoon of placebo.

 

Achtergrond:

Op dit moment is groeihormoonbehandeling geïndiceerd en geregistreerd voor kinderen met PWS ter verbetering van lengte en lichaamssamenstelling, totdat de kinderen uitgegroeid zijn. Als de kinderen minder dan 0.5 cm / half jaar groeien, of als de groeischijven zijn gesloten, is de volwassen lengte bereikt. Het is echter uit onderzoek gebleken dat de effecten van groeihormoonbehandeling op de lichaamssamenstelling omkeerbaar zijn: als groeihormoonbehandeling gestopt wordt, verslechtert de lichaamssamenstelling. Sinds kort zijn er aanwijzingen dat ook jongvolwassen PWS patiënten gebaat zouden kunnen zijn bij groeihormoonbehandeling voor een optimale lichaamssamenstelling.


Doelstellingen:

Het evalueren van de effecten van groeihormoonbehandeling versus discontinueren van groeihormoonbehandeling, nadat de volwassen lengte is bereikt op gewicht, lichaamssamenstelling, psychosociaal functioneren, koolhydraatmetabolisme, lipidenprofiel (onder andere cholestrerol) en ademhalingsfunctie gedurende de nacht, totdat de leeftijd van 24 jaar is bereikt.

 

Werkwijze:

Groeihormoonbehandeling zal plaatsvinden volgens een dubbelblinde, placebogecontroleerde, cross-over studie opzet. De studieduur is 2 jaar. Dat betekent dat alle kinderen gedurende 1 jaar worden behandeld met groeihormoon, en gedurende 1 jaar met placebo. Na 2 jaar krijgen alle patiënten groeihormoonbehandeling, nadat een groeihormoonstimulatietest is uitgevoerd.

 

Personen die in aanmerking komen voor de studie:

Personen met genetisch bewezen Prader-Willi syndroom, met leeftijd 18-24 jaar. Alle deelnemers hebben de volwassen eindlengte bereikt, nadat zij zijn behandeld met groeihormoon, ofwel volgens de Nederlandse groeihormoonstudie bij kinderen met PWS ofwel langs andere weg, gedurende minimaal 2 jaar tijdens de kinderleeftijd.

 

Coördinatie van de studies

Zowel de Landelijke PWS studie, de Cohortstudie en de Transitiestudie worden gecoördineerd door de Stichting Kind en Groei te Rotterdam. Het PWS onderzoeksteam bestaat uit één of twee artsen/onderzoekers, een verpleegkundige en een psychologe. Driemaandelijks of halfjaarlijks bezoeken de onderzoeker en de verpleegkundige de lokale polikliniek, waar zij in samenwerking met de kinderarts de kinderen zien en metingen uitvoeren. Achttien ziekenhuizen zijn bij het onderzoek aangesloten.

Gestandaardiseerde metingen vinden plaats in het ErasmusMC / Sophia Kinderziekenhuis te Rotterdam: bij start, 6 maanden, 12 maanden en vervolgens jaarlijks.

Klik hier voor een beknopt overzicht van de PWS Transitie Studie.

Klik hier voor een beknopt overzicht van de PWS Cohort Studie.